Բարի գալուստ «Ջավախք» հանրագիտարանի համացանցային պորտալ
1988 թվականից նյութեր հավաքելով ջավախքցի նշանավոր մարդկանց մասին, իսկ 1991-ից` նաև ամբողջ Ջավախքի վերաբերյալ, որոշեցի հրատարակել հանրագիտարան, սակայն ֆինանսական միջոցների բացակայության պատճառով, 2007 թվականի հունիսին ձեռք բերեցի www.javakhk.am հասցեն և ամբողջ հավաքած նյութը տեղադրեցի համացանցում (ինտերնետում), ուր և այժմ հանրագիտարանի նյութից մաս-մաս, համառոտակիորեն, մասնակի կրճատումներով պարբերաբար տեղադրվում է համացանցում, իսկ հանրագիտարանը տպագրվելուց հետո միայն ամբողջ նյութը կտեղադրվի համացանցում:
Այս համացանցային պորտալը ներառում է Ջավախքի պատմությունը, աշխարհագրությունը, տնտեսությունը, բուսական և կենդանական աշխարհը, մշակույթը, ճարտարապետական հուշարձանները, գյուղերն իրենց պատմությամբ, նշանավոր մարդկանց կենսագրությունները' դիմանկարով, ինչպես նաև լուսանկարներ և քարտեզներ:
Համացանցային կայքը միաժամանակ լինելու է նաև Ջավախքի համացանցային պորտալը, որտեղ ներկայացվելու են տարածաշրջանի անցուդարձը, ամենօրյա նորությունները գյուղերից և քաղաքներից, նաև` շնորհավորանքներ, մահախոսականներ, հայտարարարություններ, այլ կարգի տեղեկություններ, կատարվելու են օն-լայն հարցումներ Ջավախքի մասին, բնակավայրերի, ջավախքցիների և նրանց նոր գրքերի մասին, ԶԼՄ-ների տեղեկությունները տարածաշրջանի վերաբերյալ, ցուցադրվելու են Ջավախքի մասին նկարահանված ֆիլմեր: Կայքը նաև հնարավորություն կընձեռի, որպեսզի համաժողովի (ֆորումի) օգնությամբ բոլոր ցանկացողները կարողանան հաղորդակցվել միմյանց հետ:
Կայքի այն էջերը, որոնք դեռ դատարկ են, ուրեմն դրանց նյութը դեռևս մշակման, խմբագրման, սրբագրման և թվայնացման գործընթացում է, որի համար մենք մեր շնորհակալությունն ենք հայտնում Ձեզ` մեր գործունեության և Ջավախքի հանդեպ ցուցադրած հետաքրքրության համար և հայցում ենք Ձեր ներողամտությունը հնարավոր անհարմարության համար:
Համեցեք, մենք ձեզ սիրով սպասում ենք:
Հարգանքներով` «Ջավախք» հանրագիտարանի
հեղինակ և գլխավոր խմբագիր
Սերգեյ Խուդավերդյան
Հրատարակության է պատրաստվում համապարփակ (ունիվերսալ) բնույթի «Ջավախք» հանրագիտարան: Գրքում այբբենական շարադրանքով ներկայացվելու է Ջավախք աշխարհը` Ջավախքի բարձրավանդակն ու հարակից լեռնագրական միավորները, ջրագրական ցանցը, տնտեսությունը, բնակավայրերը, բուսական ու կենդանական աշխարհը, մամուլը, կրթությունն ու մշակույթը, ճարտարապետական հուշարձանները, տեսարժան վայրերը:
Հանրագիտարանում տեղ են գտնելու նաև բոլոր այն նշանավոր մարդկանց կենսագրությունները, ովքեր սերվել են Ջավախքից, բնակվել կամ ներկայումս բնակվում են Ջավախքում, Վրաստանի տարբեր բնակավայրերում, Հայաստանում ու աշխարհի տարբեր վայրերում և ծանրակշիռ վաստակ ունեն իրենց մասնագիտական ոլորտում ու ջերմ հարաբերություններ են պահում Ջավախքի հետ:
Սիրելի հայրենակիցներ, խնդրում ենք ստորև ներկայացվող հարցաթերթիկներին համապատասխան հանրագիտարանի խմբագրություն էլեկտրոնային նամակով (կամ այլ տարբերակով) ուղարկել Ձեր կենսագրությունը, գյուղի, քաղաքի, շրջանի մասին ցանկացած տեղեկություն, ինչպես նաև այդ մասին տեղյակ պահել Ձեր շրջապատում ապրող նշանավոր ջավախքցիներին:
Ստորև ներկայացնում ենք հանրագիտարանի կառուցվածքը, մարդկանց և գյուղերի մասին հարցաթերթիկները (դրանք կարող եք նաև ներբեռնել (downloads) ձեր համակարգիչ), ինչպես նաև այն ցանկը, թե մարդկանցից ովքեր կարող են ընդգրկվել «Ջավախք» հանրագիտարանում:
Հարցաթերթիկներ
Հարցաթերթիկ անձնական տվյալները լրացնելու համար
Հարցաթերթիկ գյուղերի մասին տվյալները լրացնելու համար
Հրատարակության է պատրաստվում համապարփակ (ունիվերսալ) բնույթի «Ջավախք» հանրագիտարան, որը ներառելու է Ախալքալաքի, Նինոծմինդայի (նախկին` Բոգդանովկայի), Ծալկայի, Ախալցխայի, Ասպինձայի, Բորժոմի շրջանների հայկական գյուղերի պատմությունը, անցյալն ու ներկան, բնությունն ու տնտեսությունը, պատմական հուշարձանները, կենցաղն ու սովորույթները, այն ամենը` ինչ առնչվում է Ջավախքին ու նրա բնակչությանը:
Հանրագիտարանում տեղ են գտնելու նաև բոլոր այն նշանավոր մարդկանց կենսագրականները, ովքեր ծնվել են Ջավախքում կամ սերվել Ջավախքից և լուրջ ավանդ ունեն այդ տարածաշրջանի պատմության մեջ:
Խնդրում ենք Ձեզ, գրել Ձեր կենսագրությունը` կից հարցաթերթիկին համապատասխան (Ձեր լուսանկարի հետ, ցանկալի է` գունավոր 9X13) և ուղարկել հետևյալ հասցեով:
1.Ազգանուն, անուն և հայրանուն (եթե կա նաև` կեղծանուն և ծածկանուն)
2.Ծննդյան օրը, ամիսը, տարին
3.Ծննդավայրը (հին ու նոր անուններով)
4.Երբ և որտեղ եք դպրոցը սովորել (դպրոցում սովորման տարիները)
5.Երբ և որ բուհն եք ավարտել (բուհի անվանումը, ընդունվելու և ավարտելու թվականները, ֆակուլտետը, մասնագիտությունը)
6.Պետական, քաղաքական, հասարակական, մշակութային գործունեության համառոտ բնութագիրը (նշեք աշխատավայրերը թվական տվյալներով)
7.Ձեր ղեկավարությամբ պաշտպանված ատենախոսությունները (քանակը)
8.Հրատարակած գրքերի, մենագրությունների, աշխատությունների, հոդվածների, գրախոսականների, հայտնագործությունների լրիվ ցանկը
9.Տեղեկություններ ստացած գիտական աստիճանների, կոչումների, շքանշանների, մեդալների, պարգևատրումների, մրցանակների վերաբերյալ` թվական տվյալներով
10.Մասնակցությունը Հայրենական մեծ և Արցախյան ազատագրական պատերազմին (ծառայելու վայրը, թվականները, պարգևատրումները)
11.Միությունների, գիտական ընկերությունների անդամակցությունը
12.Ազգակցական կապերը նշանավոր մարդկանց հետ
Ում կառաջարկեիք ընդգրկել հանրագիտարան:
Խնդրում ենք նաև Ձեր շրջապատում ապրող նշանավոր ջավախքցիներին տեղյակ պահել այս մասին, որպեսզի նրանք ևս իրենց կենսագրություններն ուղարկեն մեզ:
1.Երբ է հիմնադրվել (եթե բնիկներ եղել են` նաև նրանց մասին)
2.Բնակչությունը երբ և որտեղից է եկել
3.Քանակական տեղաշարժերը ըստ տարիների (ըստ մարդահամարների)
I - Ազգային կազմը. հայեր, ռուսներ, վրացիներ, հույներ, դուխոբորներ, բոշաներ
II - Տեղեկություններ տարեցների մասին
III - Բնակչության հավատքը (կրոնական պատկանելությունը)
4.Գյուղի աշխարհագրական դիրքը` տեղադիրքը, շրջկենտրոնից ունեցած հեռավորությունը և ուղղությունը, բնակավայրի սահմանները (որ գյուղերի հետ է սահմանակից), ռելիեֆը, գետեր, լճեր (ջրամբարներ), լեռնաշղթաներ, լեռնագագաթներ, մակերևույթը, կլիման
5.Հողատարածքները (հողեր, վարելահողեր, արոտավայրեր, անտառներ)
6.Տարածքում կամ շրջակայքում գտնվող օգտակար հանածոները` ավազ, պեմզա, կիր, կավ, տուֆ, աղ, հանքային ջրեր և այլն
7.Բուսական և կենդանական աշխարհը
8.Բնակչության զբաղվածությունը. գյուղատնտեսություն, անասնապահություն, հացահատիկային կուլտուրանների մշակում, կարտոֆիլագործություն, այգեգործություն և այլն
9.Բնակավայրում գտնվող արդյունաբերական օբյեկտները` գործարաններ, ֆաբրիկաններ, արտադրամասեր, կոոպերատիվներ կամ փոքր ձեռնարկություններ, տրեստներ, արհեստանոցներ, սղոցարաններ, ինկուբատորներ և այլն
10.Տրանսպորտային կապը շրջկենտրոնի հետ
11.Պատմաճարտարապետական հուշարձաններ, եկեղեցիներ, վանքեր, մատուռներ, կոթողներ, խաչքարեր, բերդեր, ուխտատեղեր, ավետարաններ
12.Գյուղում գործած և գործող
I - Դպրոցներ` միջնակարգ, գիշերօթիկ, ութամյա, տարրական, կիրակնօրյա, գավառական, ռեալական, թեմական, արական, օրիորդաց, վարժարաններ, մարզադպրոցներ, երաժշտական դպրոցներ, հատուկ դպրոցներ
II - Մսուրներ և մանկապարտեզներ
III - Մշակույթի պալատներ (տներ), ակումբներ, գրադարաններ և ընթերցարաններ
IV - Թանգարաններ (այդ թվում` տուն թանգարաններ)
V - Դպրոցական և պիոներական ճամբարներ, հանգստյան տներ
13.Հիվանդանոցներ` մահճակալների քանակը, աշխատողների թիվը (այդ թվում` բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ աշխատողներ), բուժկետեր, ծննդատներ, դեղատներ, առողջարաններ ևն
14.Ազգագրություն և բանահյուսություն` ամուսնություններ և ամուսնական սովորություներ, հարսանիք, հուղարկավորություն, ծիսական կարգեր, հին տներ և շենքեր, կահկարասի, ամանեղեն, ուտեստեղեն և սնունդ, զգեստ և զարդարանք, հանդերձանք, օտաներ և բաղնիքներ
I - Տոներ. կրոնական, ժողովրդական
II - Ժողովրդական երգեր, պարեր ու խաղեր, հանդիսություններ
15.Տեղեկություններ գյուղի նշանավոր մարդկանց մասին` հնարավորության սահմաններում նաև կենսագրությունները և լուսանկարը կամ տեղեկություն նրանց հետ կապվելու մասին (նրանց հասցեները)
I - Գիտնականներ (սկսած գիտությունների թեկնածուներից)
II - Արվեստի, մշակույթի, սպորտի (սկսած սպորտի վարպետներից), և այլ բնագավառներում աչքի ընկած մարդիկ
III - Երգիչներ, դերասաններ, նկարիչներ, բանաստեղծներ
IV - Աշխատանքի ընթացքում վաստակավոր կոչում ստացած անձինք (վաստակավոր գյուղատնտես/ուսուցիչ և այլն)
V - Ռազմական (սկսած գնդապետներից), մշակութային, հասարակական և քաղաքական գործիչներ
16.Գյուղից հայրենական մեծ պատերազմ մեկնածների քանակը և զոհվածների ազգանուն, անուն, հայրանունները ծննդյան թվականներով
I - Աֆղանական և արցախյան ազատագրական պատերազմին մասնակցածների և զոհվածների մասին տեղեկություններ և նրանց կենսագրությունները:
1-Ջավախքի պատմությունը` (Ախալքալաքի, Նինոծմինդայի (նախկին` Բոգդանովկայի), Ախալցխայի, Ծալկայի, Բորժոմի, Ասպինձայի շրջանները ներառյալ), ազգագրությունը և բանահյուսությունը:
2-Ջավախքի բնակչությունը`
I - Տարբեր տարիների (այդ թվում` մարդահամարներով):
II - Ազգային կազմը, խտությունը.
ա) հայեր, բ) ռուսներ, գ) վրացիներ, դ) հույներ, ե) դուխոբորներ, զ) բոշաներ:
3-Տեղեկություններ բնակավայրերի (գյուղի, քաղաք) նշանավոր մարդկանց մասին` կենսագրություններ և լուսանկարներ:
I - Գիտնականներ (սկսած գիտությունների թեկնածուներից):
II - Արվեստի, մշակույթի, սպորտի և այլ բնագավառներում աչքի ընկած մարդիկ,
III - Երգիչներ, դերասաններ, նկարիչներ, բանաստեղծներ,
IV - Ռազմական, մշակութային, հասարակական և քաղաքական գործիչներ:
4-Բնակավայրից (գյուղ, քաղաք) հայրենական մեծ, աֆղանական և արցախյան պատերազմներին մասնակցությունը և զոհվածների ցուցակը:
5-Բնակավայրի (գյուղ, քաղաք) աշխարհագրությունը`
I - Բնակավայրի (գյուղ, քաղաք) տեղադիրքը, շրջկենտրոնից ունեցած հեռավորությունը և ուղղությունը,
II - Բնակավայրի սահմանները (որ գյուղերի հետ է սահմանակից),
III - Գետերը (նաև` չորացող գետեր),
IV - Լճեր (ջրամբարներ),
V - Լեռնաշղթաներ,
VI - Լեռնագագաթներ,
VII - Ռելիեֆը,
VIII - Մակերևույթը,
IX - Կլիման.
ա) միջին ջերմաստիճանը, բ) տեղումների քանակը, գ) քամիները:
6-Ջավախքի երկրաբանությունը:
7-Օգտակար հանածոները.
ա) ավազ, բ) պեմզա, գ) կիր, դ) կավ, ե) տուֆ, զ) աղ, է) հանքային ջրեր և այլն:
8-Ջավախքում տեղի ունեցած երկրաշարժները:
9-Ջավախքի բուսականությունը:
10-Կենդանական աշխարհը:
11-Հողատարածքները`
I - Հողեր,
II - Վարելահողեր,
III - Արոտավայրեր:
12-Ջավախքի անտառները`
I - Փայտանյութի պաշարը,
II - Թփուտները:
13-Բնակչության զբաղվածությունը`
I - Գյուղատնտեսություն,
II - Անասնապահություն.
ա) խոշոր եղջերավոր անասնապահություն, բ) խոզաբուծություն, գ) թռչնաբուծություն և այլն:
III - Հացահատիկային կուլտուրաների մշակում.
ա) ցորեն, բ) գարի, գ) տարեկան, դ) վարսակ և այլն:
IV - Կարտոֆիլագործություն:
V - Պտղաբուծություն:
VI - Այգեգործություն:
VII - Բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակում:
VIII - Ձկնորսություն:
14-Ջավախքի տնտեսությունը`
I - Արդյունաբերությունը.
ա) գործարաններ, բ) ֆաբրիկաներ, գ) կոմբինատներ, դ) արտադրամասեր, ե) կոոպերատիվներ կամ փոքր ձեռնարկություններ, զ) տրեստներ, է) արհեստանոցներ, ը) սղոցարաններ, թ) ինկուբատորներ:
II - Տրանսպորտը և տնտեսական կապերը.
ա) ավտոտրանսպորտային ճանապարհները (ներառյալ` բեռնաշրջանառությունը և ուղևորաշրջանառությունը), բ) երկաթուղային տրանսպորտը, գ) օդային տրանսպորտը, դ) գազամուղներ, ե) էներգահամակարգը, զ) արտահանումը և ներմուծումը:
15-Ջավախքի ճարտարապետությունը և պատմաճարտարապետական հուշարձանները
I - Հուշարձաններ,
II - Եկեղեցիներ,
III - Վանքեր,
IV - Մատուռներ,
V - Կոթողներ,
IV - Խաչքարեր:
16-Մշակույթը, կրթությունը և առողջապահությունը`
Կրթություն`
I - Դպրոցներ.
ա) միջնակարգ, բ) գիշերօթիկ, գ) ութամյա, դ) տարրական, ե) կիրակնօրյա, զ) գավառական, է) ռեալական, ը) թեմական, թ) արական, ժ) օրիորդաց, ի) վարժարաններ, լ) մարզադպրոցներ, խ) երաժշտական դպրոցներ, ծ) հատուկ դպրոցներ:
II - Մսուրներ և մանկապարտեզներ:
III - Ուսումնարաններ և ՊՏՈւ-ներ:
IV - Բուհեր (այդ թվում` ինստիտուտի և համալսարանի մասնաճյուղեր, բանֆակեր, ԳՀԻ-ներ):
Մշակույթ`
I - Թատրոն (պետական, ինքնագործ և սիրողական խմբեր):
II - Երաժշտություն (համույթներ, խմբեր, գուսաններ, անհատ կատարողներ):
III - Հեռուստատեսություն և ռադիո:
IV - Միություններ, ընկերություններ, շարժումներ, խորհուրդներ, գրական միավորումներ, պոեզիայի օրեր:
V - Մշակույթի պալատներ (տներ), ակումբներ:
VI - Գրադարաններ և ընթերցասրահներ:
VII - Թանգարաններ. ա) գավառական (գիտական), բ) փառքի, գ) տուն-թանգարաններ:
VIII - Արխիվներ:
IX - Տպագրություն (տպարաններ, թերթեր, գրքեր):
Առողջապահություն`
I - Հիվանդանոցներ.
ա) մահճակալների քանակը, բ) աշխատողների թիվը (այդ թվում` բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ աշխատողների քանակը):
II - Բուժկետեր:
III - Ծննդատներ:
IV - Դեղատներ:
V - Առողջարաններ:
17-Դպրոցական և պիոներական ճամբարներ:
18-Հանգստյան տներ, հյուրանոցներ:
1-Գիտնականներ
ա ) Գիտությունների թեկնածուներ, դոկտորներ
բ ) Մինչև 1921 թ. արտասահմանյան բուհերի շրջանավարտներ
գ ) Բուհերի` (մասնավոր թե պետական), ԳՀԻ, նախագծային ինստիտուտների ռեկտորներ, տնօրեններ
դ ) Ներսիսյան, Լազարյան, Գևորգյան ճեմարանի շրջանավարտներ
ե ) Արտասահմանում PhD գիտական կոչում ստացածներ
2-Վաստակավորի, ժողովրդականի և պատվավորի կոչում ունեցող անձինք ( օրինակ` վաստակավոր ուսուցիչ, գիտնական, լրագրող, գյուղատնտես, մարզիչ, ժողովրդական արտիստ, վաստակավոր գործիչ, պատվավոր երկաթուղային և այլն)
3-Ստեղծագործական միությունների անդամներ
ա ) ԽՍՀՄ, Հայաստանի և այլ հանրապետությունների գրողների, ժուռնալիստների, նկարիչների, քանդակագործների, ճարտարապետների միությունների անդամներ
4-Մարզիկներ
ա ) Սպորտի վարպետի և բարձր կոչում ունեցողներ
բ ) Շախմատի և շաշկու գծով ՖԻԴԵ-ի վարպետներ
գ ) Հանրապետության, ԽՍՀՄ, Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոններ, համամիութենական մրցույթների հաղթողներ
5-Քաղաքական գործիչներ
ա ) Կուսակցությունների նախագահներ
բ) Հայաստանի առաջին հանրապետության, ՀՀ, ԽՍՀՄ և միութենական հանրապետությունների վարչապետ, նախարար եղածներ
գ ) ԽՍՀՄ, ՀԽՍՀ, ԳԽ նախագահության քարտուղար, նախագահ դարձած անձինք
դ ) ՍՄԿԿ պատգամավորներ, ԽՍՀՄ ԳԽ, Հայկական և Վրացական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդիպատգամավորներ
ե ) ՀՀ Ազգային ժողովի և ՎՀ խորհրդարանի պատգամավորներ
6-Զինվորական, ներքին և ազգային անվտանգության ծառայությունների գործիչներ
ա ) Գնդապետի և բարձր կոչում ունեցողներ
բ ) Խորհրդային Միության հերոսներ
գ ) ՀՀ, Ռուսաստանի և այլ պետության Ազգային հերոսներ
դ ) Փառքի շքանշանի լրիվ ասպետներ
ե ) «Գեորգիևյան խաչ»-ի դափնեկիրներ
7-Արցախյան ազատագրական պատերազմին մասնակցածներ, ինչպես նաև հետագայում
ա) ՀՀ, ԼՂՀ «Մարտական խաչ» I և II աստիճաններով պարգևատրվածներ, ինչպես նաև զոհվածներ
8-Տպագրված մամուլի (թերթ, ամսագիր, շաբաթաթերթ և այլն) խմբագիրներ
9-Մինչև 1921 թ. հրատարակված գրքերի բոլոր հեղինակներ
Սկիզբ
